Ik keek laatst een video van The Book Leo waarin zij het had over kritisch denken en het kritisch lezen van boeken. Dit is iets dat ik vaak al wel doe, ik ervaar boeken anders sinds dat ik mijn recensies ben gaan ‘beteren’ op het boek volledig, in plaats van alleen mijn mening. En toen dacht ik ineens; booktags. Dit zijn eigenlijk vaak vragen die je ook weer even stil laten staan bij verschillende thema’s of scènes in boeken. Zo heb ik 10 ”kritische boekenclub” vragen opgezocht die je stil laten staan bij de inhoud van een boek, maar heb ze zo omgebogen om er een booktag van te maken om diepgaand terug te kijken op verschillende boeken die ik al heb gelezen door de jaren heen.
- Welk boek voldeed niet aan je verwachtingen, en waarom niet?
Mijn zusje de seriemoordenaar van Oyinkan Braithwaite. Ik ging dit boek in met de verwachting van een thriller waarbij we veel meer mee zouden krijgen van het zusje, hoe zij mensen vermoord en haar zus erbij betrekt om haar moorden te coveren, maar het was in mijn optiek heel anders. Ik kon de personages niet uitstaan en het voelde voor mij meer als een familiedrama over liefde en een moord die net zo goed per ongeluk gebeurd had kunnen zijn. Het was mij te oppervlakkig en op een of andere manier kon ik niet in het boek zinken terwijl het onderwerp mij wel enorm ligt.
- Welk boek had mooie passages of quotes die je echt hebt onthouden?
French roll van J. Michael Jarvis. Een auto-biografie over zijn 17 jarige zelf, hij wist niet wat zijn doel was in het leven en is door heel Frankrijk gaan rolschaatsen met één doel voor ogen: Barcelona in Spanje bereiken om zijn vriendinnetje ten huwelijk te vragen. Door omstandigheden viel dit volledig weg, maar hij bleef doorzetten en skate tot over de grens van Spanje. Enkele passages en quotes die ik nooit zal vergeten zijn:
”So on this journey, you will perhaps find yourself?” ”Actually it’s quite the opposite. It’s more like creating myself.”
”The traveler sees what he sees. The tourist sees what he has come to see.”
”I am my attitude. And I will travel with myself forever.”
- Bij welk boek had het tempo of structuur van het verhaal invloed op je belevenis?
De hartelozen van Young-Do Lee. Dit is een high fantasy verhaal over een groepje van 4 rassen uit de Koreaanse mythologie: een mens, een Rekon, een Nagha en een Tokkebi. Zij ondergaan een maandenlange reis naar een Tempel, maar we weten niet precies wat er daar eenmaal aangekomen gaat gebeuren. Omdat je het doel van het boek niet precies door hebt kan het wat afremmen, maar het boek is zo vlug geschreven: Ten eerste lees je alleen scènes waarin er iets gebeurt en waarin ze ook hier en daar benoemen hoe lang ze al onderweg zijn en hoe ze onbewust zo dicht naar elkaar zijn gegroeid, maar ook helpen de verschillende perspectieven/sub-plots erg de spanning hoog te houden. Soms switch je namelijk naar de stad van de Nagha’s waar onze Nagha vandaan komt. Hierdoor blijft het niet een vraag wat er bij hun gebeurt na het complexe drama dat zich afspeelde op de dag dat hij weg ging, maar ook de zus die is uitgekozen om achter hem aan te gaan voor de verkeerde reden.
- Welk boek raad je liever aan aan anderen, maar was niet voor jou?
Vijf stappen van jou van Rachell Lippincott. Dit boek is een erg makkelijk boek over een erg zwaar thema. Het speelt zich af in het ziekenhuis waar de hoofdpersonages onder behandeling zijn voor hun ziekten, en ons meisje heeft een auto-immuun ziekte waardoor niemand dichter dan 5 stappen van haar af mag staan, maar ze wordt verliefd en verlangt toch ook wel naar het fysieke contact zoals een knuffel of kusje van deze jongen. Het boek was leuk, maar voor mij was het eigenlijk een kopie van te veel andere boeken in ditzelfde genre. Het was niet uniek genoeg om hem eruit te laten springen.
- Welk boek behandelde maatschappelijke thema’s en hoe zijn deze neergezet?
Dageraad boven de boete van Suzanne Collins. Ik denk nu aan deze omdat dit echt het eerste is dat in mij opkomt. Dit boek is de eerste in de serie waar ik kritisch las en makkelijker dit soort thema’s herkende. De belangrijkste die er voor mij uitsprong was het bericht over propaganda. Dat de media en overheid beelden zo veranderd dat het in het voordeel werkt van hun. Dat het de kijkers behoud door het spannender te maken, door iets te laten gebeuren om kijkers emotioneel te laten worden en gaan doneren… maar ook het feit dat wat je ook probeert om dit tegen te gaan, ze er veelal wel een weg in vinden om het maar te coveren.
- Een boek waar er karakterontwikkeling plaatsvond en hoe vond je dit?
De krater van Gerwin van der Werf. Dit was het boekenweekgeschenk en deze is enorm goed ontvangen door de lezers, en door mij. Het is een kortverhaal over een roadtripje van twee broers en een zusje. Het zusje heeft de oudste broer zo ver gekregen om met haar en hun jongste broertje naar een Krater in Duitsland te gaan om hem op te vrolijken en hem uit huis te krijgen. Niet alleen klaart zijn humeur op, maar ook gaat het zusje een hele gehele karakterontwikkeling door, omdat zij haar broertje zo ziet opklaren en ook gaat stilstaan bij hun jeugd en hoe ze nu is. De gebeurtenis en het gesprek op het einde waren zo krachtig dat ik deze niet zo snel zal vergeten.
- Van welk boek heb je iets geleerd?
Combitickets van Rudie Verbunt. Dit is een Young Adult boek die ik las toen ik 23 was, dus je zou niet zo maar zeggen dat ik hier nog iets van had moeten leren op die leeftijd, maar ik heb er zo veel uit kunnen halen – ook omdat de personages 18+ zijn. Ik vond het heel herkenbaar, ik herkende mezelf in het vooraf nadenken, sociale en zorgzame van Jules en ken ik het uitgaan, ook wel de spontane mentaliteit en haar kant van de ruzie heel goed van Jessie. Ik ga niet dieper in op de details om het boek niet te spoileren, maar het heeft mij bij enorm veel onderwerpen stil laten staan bij mijzelf.
- Welk boek denk je dat er nog relevant blijft, zelfs jaren hierna?
Middernachtbibliotheek van Matt Haig. Dit boek staat stil bij het Wat als. De middernachtbibliotheek is een krachtig verhaal over een vrouw die zelfmoord pleegt en hierna op deze plek beland waar zij in de bibliotheek kan kiezen uit het beleven van allemaal andere versies van haar leven. Wat zou er gebeurd zijn als… of Zou ik wel blij zijn in een leven als… Dit is een thema die nooit, maar dan ook nooit vergeten mag, en ook niet zal vergeten worden. Het is de vraag die iedereen zichzelf wel eens stelt en tegen beter weten in soms zelfs wenst.
- Welk boek zou echt gebeurd kunnen zijn?
De cirkel van Dave Eggers. Dit boek heeft zo’n indruk op mij gemaakt dat ik eigenlijk niet eens door durfde te lezen. Dit is een verhaal over een vrouw die wordt aangenomen bij het meest invloedrijke internet bedrijf ter wereld en hier maakt ze ontwikkelingen mee waar ze in mee gesleurd wordt en zichzelf een beetje uit het oog verliest. Ik vond dit zo naar om te lezen, en ik werd oprecht een beetje bang. Ik ben tegen de snelheid waarop technologie nu openbaar groeit, er zitten zo veel kinderziektes in maar iedereen maakt er al door en door gebruik van… het digitale tijdperk is iets waar ik in ben opgegroeid, maar dit boek heeft mij stil laten staan bij de gevaren, voordat ik dit mij echt besefte.
- Bij welk boek kon je de schrijfstijl of woordkeuze waarderen omdat het meedroeg in het verhaal?
Wij leugenaars van E. Lockhart. Dit verhaal gaat over een meisje die na een val een beperkt geheugen heeft en stap voor stap leert ze meer over haarzelf en omgeving. Tijdens het lezen was ik zelf ook vaak verward, maar ik waardeerde dit hierin enorm omdat dit was hoe het hoofdpersonage zichzelf ook voelde. Het boek is niet chronologisch verteld en gebruikt metaforen naar Shakespeare om het verhaal nog complexer te maken. Niet chronologische verhalen moeten echt goed uitgewerkt zijn om logisch aan te voelen en overmatig gebruik van metaforen ben ik niet de grootste fan van, want het moet wel passen bij de karakters en het plot in het boek, anders voelt het out of place en begrijp ik er zelf steeds minder van. Bij dit boek had ik dit totaal niet, omdat je als lezer net zo veel weet als het hoofdpersonage verhoogd dit de spanning tijdens het lezen. Dit is wel een boek met twee duidelijke meningen: You either love or hate it. Juist door deze opbouw en schrijfstijl.
Ik had nooit gedacht dat ik dit kon. Normaalgesproken als ik een boek dichtsla ben ik er nog even mee bezig, maar verdwijnen per minuut extra namen van karakters en hoe langer eroverheen gaat hoe minder ik precies over de loop van het plot onthoud. Maar wat ik nu deed, door mijzelf deze vragen kritisch te stellen en mijzelf ook te dwingen om er een diepgaand antwoord op te geven, dacht ik op een heel andere manier na over boeken en stond ik stil bij de punten waarom het boek na al deze tijd nog steeds in mijn geheugen zit.Denk aan De Cirkel, deze las ik in 2018 en ik heb het boek uiteindelijk niet eens uitgelezen. Ik las toen nog niet kritisch mijn boeken, maar ik was zo oncomfortabel dat ik mijzelf niet verder kon brengen dan 288 bladzijden. Waarom liet het mij dan zo voelen? Dat kan ik na 7 jaar nog steeds beantwoorden zoals je ziet.
Als je kritisch nadenkt over de boeken die je leest (wat bij elk boek mogelijk is zoals je ziet) omring je jezelf in het verhaal en blijft het een stuk beter hangen omdat je er actief mee bezig bent en blijft. Dit is geen manier om lezen saai te maken, maar juist om meer uit het verhaal te halen dan je in het eerste opzicht denkt te krijgen uit een boek. Je hoeft hiervoor zoals je ziet niet stil te staan bij het ”waarom” van alles dat wordt beschreven in het boek, of het motief van het verhaal – wat je wel leert bij literair lezen op school, maar kritisch denken gaat vooral ook over het waarom van jou – waarom heb je een bepaalde mening en waarom reageer je zo op een boek.