Hoewel Booktok heel erg wordt gepromoot door lezers, leescoördinators, bibliotheken en boekhandels gaat hier ook iets mis, en ik ben niet de enige die er zo over denkt. Er staan soms wel goeie boeken op, maar met veel te weinig achtergrond informatie, zelfs bij de promotietafels. Ik heb het al eerder eens genoemd, maar ik wil het graag hier allemaal op een rijtje zetten, want ik had vandaag een gesprek met een leescoördinator bij ons op school en die was niet op de hoogte van de gevaren.

1. Leesapp
2. Voor fans van… romance
3. Onjuiste doelgroep
4. Echte aanraders of trends?
5. Instagram en Youtube
6. Awareness

Leesapp

Ons gesprek kwam na aanleiding van de Leesapp. Een app van de koninklijke bibliotheek, geheel gratis en zonder dat je persoonlijke informatie hoeft te delen kan je een account maken. Hier staan (nu nog niet heel veel) boeken die aansluiten op leerlingen van Voortgezet onderwijs en Mbo, e-books en audioboeken uit diverse genres, boeken die recent zijn uitgegeven, boeken die dichtbij de leefwereld komen van deze leeftijden en boeken die vooral hedendaags zijn. Er staan een aantal van de beste boeken van Lezen voor de lijst op, maar vooral ook heel veel die hier juist niet op te vinden zijn; waaronder ook biografieën en waargebeurde verhalen uit bepaalde beroepen en een paar titels van de hoofdzakenreeks van Blossom Books. Daarbij worden er ook eindelijk fantasy, verfilmde verhalen en zelfs graphic novels aangeboden.

Deze app/site is nog niet heel lang op de markt, maar een heel goed begin met het aanbod en de toegankelijkheid. Geen persoonlijke informatie en geen kosten, gewoon gratis boeken voor iedereen die deze boeken wilt lezen. In het artikel dat ik las stond ook dat er feedback was gekomen over dat de lezers graag aanraders op basis van wat ze leuk vinden zouden willen krijgen. Dit gaf ik aan en ze zei hierop: ”Ja net zoals op TikTok, daar doen ze dat wel.’ ‘En hoewel ze gelijk heeft heb ik haar ook even op de hoogte gebracht van de ervaringen van mij en lezers om mij heen.

Voor fans van… romance

”If you loved this book, you will also love this book” zijn leuke video’s om naar te kijken, let wel op dat het natuurlijk persoonlijke meningen zijn, maar het kan je zeker wegwijs maken in wat je volgende boek gaat worden. Het gevaar zit hier eigenlijk: Er wordt niks nuttigs gedeeld over de boeken. Hooguit 5 ’tropes’ zoals Enemies to lovers, fast read, cowboys, romance, boy falls first. Maar dit zegt niks over het verhaal en heel veel mensen om mij heen, op bookstagram en op booktube geven al aan hier vanaf te willen. Want wat weet ik nu over het verhaal en de andere content? Eigenlijk niks. Dit lijkt een boek dat schattig kan zijn: gewoon een soort moderne middle house on the prairie romance over een stelletje die verliefd wordt. Maar wat als ik je nu vertel dat als ik deze zelfbedachte trope combinatie op Google intik, wat denk jij dat de eerste link is? Ik kan je vertellen dat het een Wild west boek is met een half naakte man op de kaft en de titel is ‘Ride ‘em Hard‘. Ik lieg niet.

En tuurlijk is het bij dit boek duidelijk dat het verder gaat dan een kusje en een knuffel en dat het ook niet de huis tuin en keuken gemeenschap is die in de gemiddelde relatie speelt, maar bij covers zoals Twisted Love, Hooked, Hof van doorns en rozen en Icebreaker is dit allemaal niet vanzelfsprekend. De leuke pastelkleurtjes, cartoons op de kaft, mooie lettertypes en onduidelijke titels geven een heel ander gevoel weg. En er zijn al meer mensen in mijn omgeving erin getrapt en volledig afgeschrokken van dit genre en deze lezen nu voor het kopen heel wat reviews op andere sites na.

Bijvoorbeeld Hooked wordt uitgegeven door SMP publishers in België, een site waarop je een account moet maken als je de boeken daar wilt bekijken en kopen. Dit geeft al aan dat het niet is voor iedereen, al kan je het boek wel in de boekhandel of Bol.com zonder moeite aanschaffen. Ook lees ik veel mensen (waaronder ik eerst ook) die denken dat het een leuke hervertelling is van Peter Pan, met fantasy en spanning, lekker donker. Maar nee. Ik heb er nog niet eens de helft van gelezen en ik was zo oncomfortabel dat ik iedereen nu meteen bericht met wat voor boek het echt is als ik alleen al lees: ”Ik houd van retellings”

Daarnaast kan je het natuurlijk ook leuk vinden, maar is het gezond dat ik in één week 4 mensen een deel van de Twisted Love serie in het openbaar zag lezen? Hiervan waren er 2, misschien 3 tussen de 18 en 25, maar het andere meisje was een leerling op mijn school. Ik denk een jaar of 15. Ik zei ook tegen mijn collega dat ik niet wist wat ik hiermee moest, want ja ik ben blij dat ze leest, wie ben ik dan om te zeggen dat ze moet stoppen? Het is overigens geen nieuw verschijnsel dat jeugd over seks leest. En mijn collega gaf wel aan dat het heel ongezond is om op zo’n jonge leeftijd boeken met zulke expliciete scènes te lezen. Want laten we wel wezen, als het al niet overeen komt met porno of bdsm, gaat het wel over toxic traits wat op booktok wordt neergezet als ‘sexy’: bezitterig over elkaar tot stalken, geweld en verbieden aan toe bijvoorbeeld.

Zijn er ook niet heel veel lezers die nu de twintig zijn gepasseerd, opgegroeid met series zoals Twilight of fanfictie op Wattpad? Zijn dat meesterwerken waar we nu allemaal met volle lof op terug kijken? 1. Ja en 2. Nee, we beginnen eigenlijk nu pas de toxic gedragingen van Edward te ontdekken die we toen de tijd misschien juist wel zo leuk vonden aan hem xD
Maar Twilight is niks in vergelijking met de expliciete scènes die nu onder de jeugd rondgaan, mede door social media.

Onjuiste doelgroep

En dit is de romance kant, maar als wij het over andere genres gaan hebben, zoals fantasy, is het ook gewoon heel moeilijk. Want wat er nu soms op booktok als ‘adult fantasy’ of ‘high fantasy’ wordt neergezet is voor een lezer met meer ervaring in het genre een Young adult boek met magie en clichés en soms een adult boek doordat er heel wat spicy romance in voor komt.

Daarnaast vind ik het lastig om échte fantasy aanraders te krijgen op TikTok. Als ik high fantasy zoek moet ik wel naar YouTube, want ik krijg gewoon te weinig, of verkeerde informatie over de fantasy boeken in korte video’s. Daarnaast is High Fantasy iets dat moeilijker en intimiderender is om doorheen te komen, waardoor het ook minder snel in de hype komt gezien het maar een kleine groep is die hierover aanraders deelt, in vergelijking met de hoeveelheid mensen die een Young Adult boek of romance oppakt. Daarom zijn ‘Cosy fantasy’ en ‘Romantasy’ nu ook opeens hele grote genres geworden.

Dit betekent dat genres niet duidelijk worden neergezet en boeken bij de verkeerde doelgroep komen door media en ontwetendheid bij boekverkopers. Een voorbeeld hiervan is de trilogie van Fourth wing, wat een geliefd boek is onder nieuwe lezers, maar een bijna gehaat boek bij ervaren lezers. Daarbij is het moeilijk om aanraders te vinden die anders zijn dan hetgeen dat je al krijgt door het algoritme, dus als je erachter bent gekomen dat je iets niet leuk vindt, is het enorm moeilijk om iets te vinden wat dan wel is wat je leuk vindt.

Er liggen bijvoorbeeld in winkels ook vaak genoeg boeken zoals Credence, of Hooked bij de Young adult sectie in winkels (door de bekendheid onder de jeugd), terwijl het sowieso een volwassen boek is. Daarnaast gebeurt het ook dat enkele boeken zoals Iron Widow of van Sarah J Maas bij de ene winkel tussen de YA ligt en bij de andere winkel tussen de volwassen fantasy staat, waar nog over te speculeren is door diverse lezers.

En ik kan misschien op elke slak zout gaan leggen, maar hoe moet je leesplezier krijgen als elk boek dat je wordt aangeraden niet voor jou is?

Daarom staat Youtube nu vol met reviews van TikTok hypes, inclusief het benoemen van de term Booktok in de titel. Om jou meer informatie te geven over de verhalen en leerervaring. Om jou beter op weg te helpen met wat goed is en wat gewoon een rare hype is. Ik vertrouw zelf Booktok aanraders niet meer, hooguit als ik word overtuigd via YouTube, maar over het algemeen ben ik ook zelf klaar met de aanraders die worden gegeven door Jan en alleman.

Echte aanraders of trends?

Want de tips op TikTok die wel gewoon bij de juiste doelgroep terecht komen zijn ook echt niet slecht, vooral beginnende lezers zullen deze waarderen. Want er worden makkelijke boeken gedeeld, dunne boeken, verslavende series. Iets waar je gewoon doorheen vliegt en het niet meer wilt weg leggen. Maar de boeken die ik tot nu toe heb gelezen van de hypes sprankelden geen ‘wauw’ voor mij. En wat ik heel mooi hoorde op Youtube: Het komt waarschijnlijk doordat veel aanraders worden gegeven door mensen die nog niet veel leeservaring hebben doordat ze nog niet lang, maar ook nog niet veel diverse boeken hebben gelezen en dit resulteert op ”gebrek aan beter gelezen”. En hier is niks mis mee. Toen ik net begon na te denken over het geven van beoordelingen op boeken was ook alles wat ik goed vond een 10/10, maar dat kwam gewoon omdat ik nieuw was in de YA fantasy categorie en dus ook geen vergelijkingsmateriaal had.

Begrijp me niet verkeerd. Tuurlijk kan je als nieuwe lezer boeken aanraden, en natuurlijk kan je als lezer deze aanraders aannemen. Maar krijg je altijd een boek dat past bij jouw leesniveau? Of krijg je altijd iets dat jij leuk vindt? Nee. En wat ik het moeilijkste vind is de ’trend’ van bepaalde series tegenwoordig die ik hieronder beter uitleg.

Mijn meeste vraagtekens liggen bij de ”faceless booktokkers” die net het lezen hebben opgepakt door het zien van bookish video’s op social media en mee willen doen met de trend… Ik zeg nu ook niet dat iedereen een gezicht moet laten zien op TikTok, maar ik doel vooral op het punt: Je kent de persoon achter de video niet. Je weet niet wat ze doen, wat ze nog meer lezen (of alleen meedoen met de hypes), hoe oud ze zijn, hoe veel leeservaring deze persoon heeft… Om een vertrouwelijke aanrader van iemand aan te nemen, moet je de persoon ook wel beter kennen.

De discussie die ik tegenkwam op Reddit is ook grappig om te lezen: Veranderd tiktok boeken in fast-fashion? Want het voelt inderdaad als een trend, en je moet de hyped boeken gelezen hebben maar zijn ook zo weer weg – daarbij komt ook nog dat schrijvers zoals Rebecca Yarros boeken schrijft alsof ze broodjes bakt, en ik vind het niet gek dat er wordt gespeculeerd over het gebruik van AI in haar boeken om ze maar zo snel mogelijk af te hebben. Als het te lang duurt tot het vervolgdeel gaan mensen haar boeken vergeten en verkoopt ze niet zo veel meer. Zo worden bepaalde boeken die hieronder vallen ook door Mechajlaw ‘moderne pulp’ genoemd, en hoewel ik het er zeker niet 100% mee eens ben, snap ik het ergens wel, vooral als uitgeverijen en schrijvers zo snel moeten publiceren om die sales maar te behouden. Maar als het boeken en boekhandels wel in een positief licht kan zetten, waarom zouden we er dan iets van moeten vinden? Mensen lezen eindelijk meer, en het is geen nieuw verschijnsel dat er zo veel en snel mogelijk moet worden gepubliceerd; het is alleen meer onder de aandacht door social media.

Daarbij is overcosumptie ook een belangrijk ding, tuurlijk mag je zelf weten wat je koopt, ik heb ook enorm veel boeken die ik nog niet heb gelezen. Maar ik hoor om mij heen over van alles, boeken, normale producten… ”Als ik het 5-10 keer heb gezien, koop ik het!” Om er vervolgens misschien wel achter te komen dat het helemaal niet is wat je zoekt en het product, of in dit geval, het boek, te laten verstoffen. Want meteen doneren of verkopen doet lang niet iedereen.

Instagram en Youtube

Ik vind persoonlijk bookstagram een iets fijnere plek, mensen zijn duidelijker over boeken en vooral als je wegblijft van bookish Reels krijg je onder foto’s goeie tips, lijstjes en reviews. Maar volg dan wel ook de ‘gezonde’ accounts. Tegenwoordig zijn er helaas toxic accounts te vinden die alleen maar mooie foto’s plaatsen zonder iets over de boeken te vertellen die op de foto staan, en anderen shamen omdat ze minder hebben gelezen, een andere mening hebben en je dan aanvallen omdat jij anders denkt over hun favoriete boek of schrijver (of andersom) en vooral alleen maar volgers proberen te werven in plaats van aanraders te geven.

Op Youtube wordt er ook heel veel gelezen van alle boeken die bekend zijn van TikTok, maar ik heb vaker video’s gezien waarin deze mensen het boek dan toch minder leuk vonden en zich niet kunnen vinden in de hype en soms zelfs walgen van de schrijfstijl, opbouw of content die bepaalde boeken bevatten.
En natuurlijk zijn het meningen, iedereen denkt anders en ik vind het ook echt niet erg als je een boek van TikTok leuk vindt… maar het zijn wel meningen van

• Mensen die al jarenlang houden van lezen (z.a. @jessethereader en @sydbookworrom).
• Meningen van Booktubers waar ik mij in kan vinden, personen waar ik heen ga als ik leuke aanraders (en afraders) zoek (z.a. @bookswithemilyfox).
• Nieuwe mensen die ik leuk vind om te kijken door hun leuke manier van openheid in reviews of lijstjes die ze maken (z.a. @iangubeli en @booksaresick).
• Videomakers die hun eigen originele smaak al hebben gevonden met diverse thema’s en leeftijdscategorieën (z.a. @gavinreadsitall en @ezeekat).
• Content creators die ik vertrouw door hun kennis over boeken, fantasy en literatuur (z.a. @jack_edwards @thebookleo en @danielgreenereviews).

Wie leest, die leest. Niet iedereen heeft dezelfde meningen en interesses. Deal with it, don’t be hateful and have respect.

Awareness

Ik wil door dit te delen iedereen op de hoogte brengen van de gevaren van het onschuldige booktok. De lezers die social media gebruiken voor aanraders, maar ook boekverkopers en -promoters dat je echt moet weten wat je neerlegt op een ”Booktok tafel” en de doelgroep die afkomt op de tafel bij jouw adres in de gaten houden en op de hoogte brengen.
Het is als verkoper natuurlijk niet mogelijk elk boek gelezen te hebben, maar misschien kunnen uitgeverijen een soort leeswijzer bij de levering meesturen zodat winkels beter kunnen pijlen waar ze de boeken moeten presenteren en die gebruikt kan worden bij het beantwoorden van inhoudelijke vragen door klanten.

Ik vind eigenlijk ook dat op boeken zoals Twisted love niet eens een ‘TikTok sensatie” sticker mag zitten, want zelfs de jeugd die dit boek nog niet heeft voorbij zien komen online, zal getrokken worden door de naam van de app op de kaft.

Dark romance en spice in boeken is in Amerika altijd al groot geweest, dit waait nu een beetje over naar Nederland en we moeten bedenken hoe we hier mee om willen gaan als verkopers, influencers en uitgeverijen:

• Een 18+ kast in winkels of dat ze onder deze categorie op social media vallen,
• leeftijdscategorie in je video benoemen en zo nodig de content/trigger warnings in de beschrijving,
• andere eisen voor de opmaak van de kaften bij uitgeverijen (passend bij het verhaal én de doelgroep),
• de content warnings om het boek vouwen (zoals bijvoorbeeld de reviews die medewerkers van boekhandels wel eens schrijven) of meeleveren bij de vracht aan winkels – als een soort kijkwijzer zoals bij films,
• of een ‘leeswijzer’ op de achterkant van de boeken (genre, leeftijd, spanning, thema), sommige uitgeverijen doen dit soms al en ik vind het erg fijn en veel duidelijker dan ergens verstopt in het boek>>,
  De content- of trigger warnings staan tegenwoordig vaak bij romance voor of achter in het boek, dus bij enkele titels kan je dit al vooraf vinden,
• misschien zelfs niet eens verkopen aan kinderen als er bepaalde dingen in gebeuren. Al gaat dit laatste misschien een beetje ver; is het wel echt belangrijk dat je moet weten wat je oppakt, vooral als het gaat om explicit romance in een Pastel kleurig jasje.

Mijn mening heb ik goed kunnen uitbreiden en onderbouwen met argumenten die ik voorbij zie komen op Instagram, Youtube, andere sites zoals Reddit of krantenartikelen uit Amerika en Nederland en gesprekken met mensen om mij heen.

Vind je dit nou een goed artikel? Ik heb ook een PDF met een verkorte versie die je gratis kan downloaden en printen. Belang bij? Stuur mij een e-mail op lafillelisant@hotmail.com