Iedereen heeft een mening over iedereen; mensen die bepaalde genres lezen voelen zich beter dan mensen die iets anders lezen (classics/literatuur boven chicklit, of High fantasy boven romantasy), booktubers die 100en boeken per jaar lezen, enorme TBR’s die worden weggewerkt met unhauls of prompts, schrijvers die massaal worden gehaat… Kwantiteit over Kwaliteit… en in video’s of reacties elkaar onderuit halen omdat iemand iets op een andere manier doet, vind of leest dan jij leuk vind om naar te kijken.
Inleiding
Dit zijn tegenwoordig onderwerpen waarmee mijn for you page op Youtube wordt overspoeld. Ik kijk lang niet elke video, maar ik ben er wel bij stil gaan staan voor mijzelf. Ruïneert social media lezen echt? Ik denk niet 100%, ik vind het juist ook een hele goeie rol spelen in de boekenwereld. Maar het ruïneert tot op zekere hoogte echt wel de relatie die we met boeken hebben, vooral online. Door het vele consumeren van korte video’s op apps zoals TikTok is er een grote verandering gekomen; de grootste is dat er op de meeste kanalen zo veel mogelijk boeken in één video voorkomen, geen 10 tot 20 minuten meer een deep dive of review van één boek omdat hier minder geïnteresseerden voor zijn en de concentratieboog ook simpelweg korter is geworden. De gemiddelde tijd die iemand bij een artikel is zoals deze, is 12 seconden. In 12 seconden besluit iemand dus al of iets is wat hij of zij verder zou willen lezen of kijken.
Als iemand zijn favoriete schrijver massaal wordt afgekraakt op social media omdat deze iets heeft gedaan, over bepaalde onderwerpen praat, schrijft of gewoon *tussen haakjes* slechte boeken schrijft… hoe zou dit voelen? Of iemand is jaloers op de collectie van alle booktubers online, want vast en zeker ben je alleen dan een echte lezer… En dan heb je er ook nog eentje die gedemotiveerd wordt door de hoge aantallen die hij hoort in de maandelijkse wrap-ups, want hij is al twee maanden bezig in hetzelfde boek. Of zelfs creators die niet worden geloofd door kijkers als ze meer boeken uitkrijgen dan die persoon, want waar haal je die tijd vandaan; ”het is niet mogelijk 4 boeken uit te krijgen in een maand”. En natuurlijk de welbekende: Het zijn allemaal dezelfde soort meisjes die dezelfde boeken lezen en ik houd niet van die boeken dus lezen is stom. Dus ja. In dit geval zal het ook wel wat verpesten voor een groot aantal personen.
Daarom wil ik vandaag bij mijn kijk hierop stilstaan. Dit wordt geen aanval op mensen, maar mijn eigen blik op wat er gebeurt en hoe ik hier al jaren mee omga op mijn blog en Youtube. Ik zal termen bespreken die je regelmatig ook op mijn kanaal hoort, maar waar ik toch eigenlijk niet volledig achtersta.
Leesdip
Ik betwijfel deze term al een tijdje. Ik benoem hem heel vaak, maar sta er eigenlijk niet altijd even goed achter. Als ik een vlog heb waar ik niet veel lees, heb ik niet meteen een leesdip. Als ik een paar maandjes door drukte minder lees, heb ik ook niet meteen een leesdip. Een leesdip is officieel een term als je echt niet in een boek komt voor een langere periode dan dat je normaal hebt en misschien heb je nu ook gewoon echt geen zin in lezen; eigenlijk heb je een dip in je motivatie hiervoor.
En dit is normaal, mensen gaan natuurlijk door periodes heen waar je meer focus hebt voor het ene dan voor het ander. Jezelf of anderen verplichten tot een hobby is nooit de oplossing. Lezen moet leuk blijven en dit doe je ook door eens een stap achteruit te doen. Ik heb bijvoorbeeld na het overlijden van mijn moeder in 2 jaar 5 boeken gelezen, maar toen ik uiteindelijk één bepaald boek las: Bruised van Tanya Boteju, was ik weer volledig in mijn motivatie en las ik het ene na het andere boek uit.
Iedereen leest op een ander tempo. De ene heeft vaker zin in het oppakken van een boek, de ander heeft meer energie of concentratie om langer te lezen, sommigen lezen 60 bladzijden per uur, anderen 20, en soms ligt het zelfs aan het soort boek dat je leest, en ik ga het toch zeggen: De ene heeft ook gewoon meer tijd dan de ander om een boek op te pakken. En ja, het gaat ook over tijd vinden, maar het verschil zit er ook in of je daadwerkelijk tijd hebt. Als je veel werkt, of naar school gaat heb je sowieso al een uur of 8 op een dag dat je misschien geen boek oppakt, of voor hooguit een half uurtje misschien, maar dan is het ook hoe je thuiskomt. Ben je uitgeput? Moet je nog heel veel (t)huiswerk doen? Heb jij meer tijd nodig om te leren voor een toets dan die ene klasgenoot? Tegen de tijd dat je vrij hebt om te lezen, dansen misschien de woorden al voor je ogen.
Dat ik verspreid over een paar maanden meerdere video’s achter elkaar plaats met het ”oude nieuwtje” dat ik nog steeds hetzelfde boek lees *ugh ugh Het zwaard van Shannara*, maakt mij dit dan geen echte lezer of een slechte content creator? Nee. Ik lees en deel wat ik zelf wil op dit kleine stukje internet, en ik heb genoeg verse ideetjes om op een andere manier content te maken. Denk aan een lijstje met aanraders of een thema leesvlog die ik film in de span van een maand, of zoals in vakanties vaker over een week. Daarnaast lees ik (in het geval van maanden doen over één boek), tussendoor ook nog een ander boek waar ik het dan ook weer over kan hebben.
Moodreader
Maar, persoonlijk vind ik dat een To be read of thematische vlog ook kan gaan voelen als verplichting. Het draait soms meer om het halen van de aantallen en the fear of missing out (fomo), en dan is lezen niet meer leuk. Buiten deze video’s lees ik op mijn eigen tempo, en soms is dit 1 boek in de maand, maar soms ook 7, en dit is niet gek, want ik lees wat en wanneer ik zelf wil. En vooral het punt dat ik zo veel diverse genres lees maakt mij volgens social media een Moodreader.
De term moodreader was ik zelf nooit opgekomen zonder social media. Want het is toch niet meer dan normaal om te lezen wat je zelf wilt? En dit te consumeren op de manier en snelheid hoe jij dit het fijnst vind? Of dit nou luisterend is, of lezend… Of dat het allemaal uit 1 genre is of uit alle bestaande genres… Wie maakt het eigenlijk uit, en wat moet het jou schelen wat anderen hiervan vinden?
Dat vind ik ook het jammere van Booktube. Er zijn zo veel trends, waar ik soms ook aan mee doe, die de getallen van wat je leest zo hoog leggen. Denk aan de leesmarathon van 24 uur, of dat ik leesvlogs maakte voor Lezen voor de lijst, Halloween of Booktok hypes. In deze video’s kan ik opeens ”wel veel lezen”. Maar weet ook dat ik deze video’s vaak over een maand tijd opneem. Daarnaast ben ik ook voor sommige onderwerpen gewoon echt zelf zo gemotiveerd dat ik oprecht door mijn boeken heen vlieg. Mijn all-time favoriete video van mijn account tot nu toe (het resultaat, maar ook de opnametijd) is mijn Halloween leesvlog van vorig jaar. Hiervoor had ik een mini Halloween To be read (TBR) gemaakt en ik nam hier een maand de tijd voor. De boeken van deze lijst kwamen dan ook weer vanuit mijn lange TBR die ik voor 4 maanden had gepland.
To be read
En dit brengt mij bij mijn laatste punt. De To be read/Nog-te-lezen stapels, karretjes en kasten. Zoals jullie misschien weten doe ik het niet heel goed met TBR’s. Ik maak ze sowieso niet maandelijks, maar soms dus wel voor een bepaalde vlog of over een paar maanden verdeeld. Vooral de laatste paar maanden van een jaar. In het eerste opzicht zou de video van deze week ook alleen maar een lijstje zijn met boeken die ik nog voor het eind van het jaar wil lezen, maar mijn motivatie lag te laag omdat het voelde als een clickbait val, een leugen tegenover jullie en mijzelf. Zoals jullie hebben gezien in de titel liet ik die lijst ook echt wel zien, maar dan niet genaamd TBR, maar Hoop-te-lezen.
De kast achter mij in de meeste video’s, een eigenlijk veel te grote kast met ongelezen boeken, noemde ik ook vaak mijn ”TBR kast”, maar eigenlijk geef ik de voorkeur aan ”mijn ongelezen kast”. Want is het echt een Te-Lezen lijst? Moet ik echt deze ruim 600 boeken lezen voor ik dood ga? Nee. Ik heb deze collectie omdat ik het mooi vind, ik vind het tof om naar mijn zelf bij elkaar gezochte collectie te kijken en hier bewust mee om te gaan. Ik heb groot keuze voor mijn volgende boek, maar ik doe ook wel eens een opruim sessie waarbij ik boeken van jaren geleden toch weg doe. Waarom? Ik ben ouder. Het hoort erbij. Uiteindelijk doe je ook een groot deel van je gespaarde knuffels uit je kindertijd weg, ja juist die knuffels waar je nooit mee hebt geslapen, dus waarom zou het niet kunnen met boeken?
Als ik nu naar mijn kast kijk voel ik me niet meer overspoeld door de hoeveelheid ongelezen boeken. Ik weet dat ik er nooit aan toe ga komen om alles te lezen met alle nieuwe boeken die ook nog uitkomen en waar ik ook benieuwd naar ben. Ik selecteer wat ik wil lezen, maar bewaar geen boeken die ik nooit meer zou willen oppakken. Denk aan boeken die ik 10 jaar geleden heb gekocht, niet aan toe ben gekomen en nu volledig overheen gegroeid ben, puur omdat mijn smaak is veranderd. Dat is niet raar. Ik doneer deze boeken aan kringlopen, minibiebs en scholen waar ze gelezen kunnen worden en nieuwe fans kunnen krijgen.
Een boek in een collectie zoals mijne is vaak eentje voor Toen, Nu of Later:
– De boeken die ik toen (10 jaar geleden bijvoorbeeld) wilde lezen maar nu niet meer doneer ik eens per jaar, of toen heb gekocht en nu nog een kansje wil geven omdat ik gewoon nog te benieuwd ben naar een verhaal.
– Boeken voor nu, boeken die ik nu wil lezen of nu koop en nu ook gekozen worden om te lezen.
– En boeken voor later. Hiermee bedoel ik niet dat je op je 16e al een collectie moet aanleggen voor je 30ste, want dat weet je niet, maar boeken die bijvoorbeeld zo dik zijn of zo’n lange serie zijn dat je er nu niet de tijd voor hebt om alles te lezen. Of boeken over een bepaald onderwerp. Ik heb bijvoorbeeld een tijd geleden een boek gekocht over dementie vanwege mijn opa, maar ik ben er nu nog niet aan toe, terwijl ik wel echt heel graag wil weten wat ik eruit kan halen. Ik wacht er toch liever mee, dat moment komt wel en dat zal ik aanvoelen.
Een mooi voorbeeld van deze 3 categorieën is Bruised. De enige reden dat ik die wilde lezen was omdat ik hem tegen kwam met korting, er rolschaatsen op de kaft staan, en de achterkant ging over een meisje van mijn leeftijd die haar ouders was verloren. Het was een boek waar ik mij volledig mee kon identificeren, zelfs na een leespauze van 2 jaar. Dit kan je natuurlijk niet vooraf plannen, maar dat was een boek voor de toenmalige NU. Maar wel eentje die ik met heel mijn hart koester, omdat ik hem op het juiste moment in mijn leven heb gelezen. Dit is dus heel anders dan de video die ik vandaag op mijn For you page kreeg: 100+ populaire boeken kopen om mijn boekenkasten te vullen.
De huidige tijd van Social Media
In de tijd van Social media, de plek waar nieuwe titels en aanraders die om je oren vliegen, is overcosumptie een groot ding. We kopen meer dan dat we eigenlijk nodig hebben, en dat is niet alleen met boeken. Ik wil het niet goedpraten, want we moeten ook wel opletten op wat we kopen, maar een verzameling hebben is echt geen ramp. Het verschil bij een verzameling boeken die niet bestaat uit antieke boeken, speciale editites of eerste edities, is je bewustzijn. Hoe ga je met je collectie om en wat is je exacte doel? Wil jij alles lezen wat je koopt? Dan moet je het niet uit de hand laten lopen. Bedenk ook dat boeken vanaf het moment dat ze gekocht zijn, eigenlijk helemaal niet echt in waarde stijgen, vooral niet met de massa productie van ‘’special editions’’ tegenwoordig. Deze worden alleen maar geproduceerd zodat boeken er mooier uitzien voor de ”nieuwe lezers”.
De bookish content creators zijn daarmee ook massaal ingesprongen op de overconsumption en underconsumption trends. Wel veel kopen en bookhauls showen (wat we altijd al hebben gedaan, maar je ook terug ziet in andere niches zoals make-up of gaming), maar ook veel book unhauls. Toch maar 100en boeken weg doen om je boeken beter bij je te laten passen in plaats van de fomo je boekenkast te laten overheersen, of gaan verhuizen en als je toch alles in je handen moet hebben, dan ook heel veel weg doen om het een beetje op te ruimen voor je nieuwe plekje. Ik ben echt niet tegen het wegdoen van boeken. Zoals ik al eerder vertelde is het iets dat ik regelmatig doe bij mijn collectie. Het zorgt er ook voor dat ik met een fijner en rustiger gevoel naar mijn boekenkasten kijk, maar in de content creatie is het toch ook wel: Hoe hoger het getal van de boeken die je weg doet… Hoe meer mensen er op je video gaan klikken. Dit is niet alleen maar met unhauls, maar ook met overdreven TBR-lijsten (die tegenwoordig ook veel worden gekozen aan de hand van nummertjes, spelletjes of prompts), en natuurlijk de wrap-up’s.
Want laten we wel wezen: Je bent toch nieuwsgieriger naar een video van iemand met de titel: An overly ambitious TBR of een Wrap-up/haul met een thumbnail waar stapels boeken worden vastgehouden… dan dat je echt nieuwsgierig bent naar iemand die 4 boeken bespreekt in een even lange video als de rest dat ik net opnoemde. Hier komt de concentratie en fomo in terug, maar ook zeker mijn volgende punt: Social media gaat ook over algoritmes.
Wat loopt er goed? Het lezen van populaire boeken en woorden zoals Bookhaul, To be read en wrap-up in je titel, hoe groter je getal, hoe beter. En wat ik al zei: Het is echt geen aanval op mensen die wel heerlijk werken met een van deze dingen. Als jij na elk boekwinkelbezoekje een haul wilt delen, snap ik helemaal. Want het is leuk om te delen wat je hebt gekocht. We lieten vroeger toch ook trots onze nieuwe aankopen aan familie en vrienden zien? Ik doe het alleen bewust niet vaak omdat ik lezen ook gebudgetteerd wil houden voor iedereen, dus zo min mogelijk om ook te laten zien dat je niet elke maand grote stapels hoeft binnen te slepen, dus vrijwel alleen in vlogs en maandelijkse updates komen hauls langs, daarbij ben ik altijd heel duidelijk wat ik er aan heb uitgegeven om te laten zien dat lezen niet duur hoeft te zijn. En mijn Wrap-ups hebben kort maar krachtig gewoon geen zin, want soms lees ik oprecht in een maand maar 1 boek uit. Dan kan ik net zo goed een short of enkel een review plaatsen. Daarbij plaats ik een To be read eigenlijk ook liever niet, omdat het gewoon niet eerlijk voelt en verplicht gaat voelen voor mij persoonlijk, maar ik kan ook inzien dat het voor jou wel kan werken, want het kan ook vastigheid en zekerheid bieden waarin je je keuzemogelijkheid verkleint en makkelijker kan kiezen wat je gaat oppakken als je je huidige boek uit hebt.
Conclusie
Tegenwoordig is het steeds moeilijker om iets anders te vinden dan iemand anders. In deze digitale maatschappij voelen wij de vrijheid die ons is gegeven nog iets meer. Connectie met de andere kant van de wereld en alle informatie die je maar nodig hebt liggen aan je vingertoppen, maar het lijkt steeds meer op een machtsspelletje. Niet alleen van de grote bedrijven, en content creators die toch natuurlijk altijd wel proberen te groeien, maar ook van de overige consumenten.
Er zijn miljoenen mensen op social media en hier zitten er vast wel een paar bij die jouw mening delen, en hij valt natuurlijk extra op als je een boze reactie plaatst onder een post van iemand die zijn eigen mening deelt of met zijn boekencollectie doet wat hij wilt. Denk aan het weg doen van 100+ boeken, of zijn mening deelt over een boek waar jij anders over denkt. Je mag je eigen mening zeker wel delen, maar doe dit op een normale manier en ontketen geen ruzie online door een toon aan te slaan en mensen te beledigen, ook niet in een reactie op een reactie waar jij het niet mee eens bent, want het is makkelijk om jezelf achter een schermpje te verschuilen, maar het heeft zo veel meer effect dan je denkt. Social media is de plek waarop meningen massaal worden gedeeld, de kleinste dingen worden opgepikt en gaan voor je het weet viraal, dus check je bronnen voor je iets (her)plaatst en blijf vooral lekker je eigen unieke zelf met je eigen unieke bevindingen.
Quotes
Why can’t people just sit and read books and be nice to each other? ~David Baldacci
Think before you speak. Read before you think. ~Fran Lebowitz
Reader’s Bill of Rights
1. The right to not read
2. The right to skip pages
3. The right to not finish
4. The right to reread
5. The right to read anything
6. The right to escapism
7. The right to read anywhere
8. The right to browse
9. The right to read out loud
10. The right to not defend your tastes
~Daniel Pennac