Het kan moeilijk zijn om boeken aan te raden aan Jan en alleman, vooral als ze een ander genre lezen dan dat jij doet. Daarom wil ik vandaag een aantal tips op een rijtje zetten om toch een beetje vooruit te kunnen komen. Dit zijn punten die ik zelf regelmatig gebruik en leuk vind om te delen sinds ik er zelf best veel aan heb met vrienden en mijn werk in het onderwijs en in een boekhandel.
Wie is de persoon?
Kijk naar wie het vraagt – bijvoorbeeld leeftijd en ken je deze persoon en weet je een beetje waar deze persoon in geïnteresseerd is? Misschien heb jij wel een boek gelezen, of ergens van gehoord dat goed bij deze persoon past. Dit kan zijn met een onderwerp dat zich afspeelt in het verhaal of dat de hoofdpersonage erg op deze persoon lijkt.
Vraag naar leeservaring
Om te weten wat voor boeken je kan aanraden is het ook handig om te weten of iemand al vaker leest, en zo ja wat voor boeken. Zo kan je ook een doelgroep uitkiezen, iemand die net begint en bijvoorbeeld fantasy wilt lezen kan je misschien beter richting YA fantasy leiden om uit te testen dan dat je ze meteen laat beginnen in de dikke pillen van Branson Sanderson.
Vragen staat vrij
Lijkt het je leuk om te lezen over ”noem een verhaal”? Wil je iets lezen waar je jezelf in herkent? Wil je iets dat echt is gebeurd of mag het fictie zijn en zo ja > is fantasie iets voor jou? Dit beperkt het aantal boeken en als je zelf geen aanraders weet kan je samen of de persoon alleen laten googlen naar hetgeen dat hij of zij heeft verteld. Boeken met ”insert onderwerp”. Het is lastig, maar ik raad aan om reviews op te zoeken als je ergens over twijfelt.
Heb altijd wat aanraders in je zak
Boeken die jij erg leuk vind, probeer deze te onthouden. Boeken die misschien voor iedereen geschikt zijn of boeken binnen bepaalde genres. Als je weet wat deze boeken zijn en je leest zelf ook nog boeken die misschien hierop lijken kan je makkelijker jouw eigen lijst uitbreiden om voor ieder wat wils te bedenken. Ook is het leuk als je eens nadenkt over boeken met een bepaald onderwerp en hier boeken bij zoekt die je kent – dan kan je altijd aan meer titels denken die lijken op jouw favoriete boek.
Blijf op de hoogte
Je kunt natuurlijk niet alles zelf lezen. Maar door op de hoogte te blijven via social media weet je diverse meningen over een boek en kom je vaak achter boeken binnen andere genres dan die jij misschien niet zo snel op zou pakken. Zeg er dan wel altijd bij dat je zelf het boek nog niet hebt gelezen, maar dat je er misschien heel veel goeds over hoort.
Vraag naar films, series en games
Wat vind je leuk om te kijken of spelen? Kijk je veel True Crime? Kijk in het genre Thriller/Crime/Mysterie of in True Crime en non-fictie. Kijk je Wednesday en Stranger Things? Misschien wil je wel urban fantasy of science fiction lezen. Wil je misschien juist iets anders lezen dan het genre dan je kijkt? Zoek dan juist buiten de genres die corresponderen of zoek een tegenovergesteld genre. Misschien vind je de spanning in een serie wel leuk en houd je van gruwelen – zoek horror, misschien geef je meer om de familiebanden – kijk bij familieromans/-thrillers of small town mystery. Vind je bij Wednesday het idee leuk van twee beste vrienden die compleet tegenovergesteld zijn? School for good and Evil of Wicked zijn vast boeken die je kunt waarderen.
Het is geen probleem als je later opeens iets veel leukers bedenkt
Dit is een veel voorkomend probleem. Je kunt nooit op het moment alles bedenken wat je weet. Over het algemeen krijg ik altijd een blackout als mensen mij naar aanraders vragen, maar met wat vragen die ik hierboven heb beschreven kom ik altijd wel ergens. Daarnaast onthoud ik wat personen hebben verteld en als ik ze nog eens tegenkom of als ik contact mogelijkheden heb, kan ik nog aanvullen waar ik wil. Misschien is dit wel wat voor je!
Van fouten leer je
Als je iets hebt aangeraden en iemand vind het toch niks… Zie het niet als een fout, maar juist als een stap verder. Je weet nu wat niet leuk is voor de persoon. Je kan vragen over wat er dan wel of niet leuk was of juist in een compleet andere hoek zoeken om iemand op weg te helpen naar iets dat hij of zij wel leuk vind.
En het belangrijkste: Laat mensen zelf weten wat zij doen met aanraders
Als zij eigenlijk denken van ‘Nah het klinkt toch minder leuk dan ik dacht’, of ‘Ik heb eigenlijk totaal geen interesse in het lezen van dat boek’. Let it be. Je kan niemand iets verplichten, en als het jou wel lukt zal het de leeservaring niet verbeteren.
Omgekeerde Psychologie in ernstige gevallen ;p
Reverse psychology is een term waarbij je iemand probeert over te halen om iets te laten doen door een ander moeilijker, slechter, snel uitverkocht of duurder product eerst te laten zien. De ‘koper’ denkt dan een goede deal te hebben of de ‘leerling’ wilt de ‘leraar’ bewijzen iets wel te kunnen terwijl de docent zegt dat het heel moeilijk is.
Bij boeken aanraden aan iemand die er naar vraagt kan je het uitwerken als meerdere opties geven waarvan je misschien zelfs een optie er tussen hebt liggen die totaal niet bij die persoon past of die jij echt niet leuk vond maar wel iets vind voor de ander. Niet iedereen valt voor omgekeerde psychologie, maar je kan er een draai aangeven door alles aan te raden wat niet past bij zijn of haar interesses en de persoon achterlaten met een beperkt aantal eigen keuzes, dit geeft sommige personen ook een gevoel van zelfstandigheid en verantwoordelijkheid over hetgeen dat zij willen doen:
Ik heb wel eens met iemand langs boekenkasten gelopen en verschillende vragen gesteld, omdat ik deze persoon niet kende. Op dezelfde vraag die ik stelde kwam regelmatig een net iets ander antwoord waardoor ik ook het idee kreeg alsof ze niet heel erg wist wat ze wilde; en alles wat ik pakte was ‘neh’ of ‘dat is niet wat ik bedoel’. Ze had een blik alsof ze dacht dat ik niks wist over lezen, terwijl zij aangaf romantasy te willen lezen maar fantasy niet leuk vind. Ze liep wat te strompelen naast mij, was niet enorm betrokken bij mijn enthousiasme en uiteindelijk liet ik het los. Ik had alle boeken die ik leuk vond uiteindelijk maar opgenoemd van een paar romans, young adult tot moeilijke literatuur en zelfs wat thrillers, en ik kon niks meer te bedenken. Ik week expres niet af van mijn aanpak – want ik kreeg al vrij snel door dat ze niet dezelfde boeken leuk vind als ik en het leek alsof zij graag zelf iets wilde kiezen. Ik gaf haar ruimte om mij vragen te stellen zodat zij er achter kon komen wat ik leuk vind en hierover haar eigen mening te laten vormen. Het meisje heeft uiteindelijk zelf iets gekozen van de boeken die ik niet had opgenoemd. Het helpen leek niet te werken; maar uiteindelijk heb ik juist gefilterd wat de persoon niet wilt lezen om haar eigen keuzemogelijkheden kleiner te maken en de verantwoordelijkheid bij haar te leggen.
Zij kan ook reverse psychology gebruikt hebben op mij: Door de houding aan te nemen dat ze niet hetgeen wilde lezen dat ik aanraadde en achterover te leunen tijdens mijn enthousiasme bleef ik volhouden met boeken aanraden zodat zij haar eigen keuze kon maken op het moment dat ik het zou opgeven, omdat ze niks wilde proberen van wat ik haar aanbood. En misschien pakt ze een aanrader van mij wel op als ik er niet bij ben en ze langer heeft nagedacht over de informatiedump die ik haar heb gegeven die dag.