Dit jaar was ik voor het eerst op het drielandenpunt en hier kwam ik achter ‘het vierde land’. Ik heb nooit geweten dat hier een ander klein landje had gezeten en wat voor soort land dit dan zou zijn geweest. Wat hiermee is gebeurd en hoe het was ontstaan. Nooit iets met geschiedenis over gehad en nooit van iemand vernomen. Daarom vond ik het enorm interessant om deze informatie in het Labyrint te ontdekken en natuurlijk om in de shop twee boeken mee te nemen die over dit landje gaan. Zink is de eerste die ik hier over las.

Titel: Zink
Uitgeverij: De bezige bij – Boekenweekessay 2016
Druk: 5, 2022
Overig: Essay, non-fictie, kortverhaal, 60 blz
Welnu, Kelmis, vroeger Neutraal Moresnet geheten, heeft gedurende een eeuw het twijfelachtige voorrecht gehad het enige neutrale gebied in Europa te zijn. En dit maakt Kelmis tot een uiterst interessant gebied voor historisch geïnteresseerden. ~ dbnl.nl
Ik las dit boekje in een avondje uit, het is wel even een zit doordat het een essay is; dus veel informatie in weinig bladzijden, maar het was het waard. Op het moment dat ik het las vond ik het soms wel wat lastig volgen. Ik ben het niet gewend om essays te lezen omdat dat toch niet helemaal mijn boeken zijn, maar ik was zo benieuwd naar deze geschiedenis dat ik het niet kon laten hem toch een kans te geven.
Het voelde voor mij als een werkstuk zonder tijdsstructuur en tussenkopjes en op het moment dat ik het uit had vond ik het ook niet echt leuk, ik gaf het toen twijfelachtig 2,5 sterren. Ik was veel informatie al vergeten en vond het moeilijk het verhaal echt te volgen. Ik las het ook wel op sommige stukjes wat oppervlakkiger omdat ik hier dus mee struggelde. Maar er nu op terug kijkend vond ik het zeker een goed boekje.
Hij is heel goed neergezet, je kan merken dat er veel onderzoek is gedaan naar de persoon die wij volgen en de algemene geschiedenis van Neutraal Moresnet (Amikejo). Je begint het verhaal vanuit de moeder van de man die je later meer volgt, afgewisseld door stukken geschiedenis en zelfs landkaarten die horen bij de tijd waarin het verhaal zich op dat moment afspeeld.
Later komt er ook een vrouw in het verhaal die hij interviewt, hierdoor switch je meer tussen het hier en nu, haar verhaal en ook nog het verhaal van ‘die ene bewoner’. Misschien dat ik eroverheen heb gelezen, maar het was mij niet 100% duidelijk of deze vrouw en de man die wij volgden elkaar ook kenden. Ik denk het niet, want haar verhaal ging meer over de andere kant van het land, maar je weer het maar nooit. Moresnet was namelijk niet eens 350 hectare groot. In perspectief: Nederland is 4,2 miljoen hectare.
Het is nu al ruim een week geleden dat ik Zink las, en ik kijk er nu toch een stuk positiever op terug dan op dat moment. Ik was toen vooral verward, maar nu dat ik mij meer gewoon de grote lijnen nog herinner merk ik wel dat het echt een goed informatief boek is en ik een stuk beter de geschiedenis van Amikejo begrijp dan dat ik deed na het zien van de algemene geschiedenis in het Labyrint op het drielandenpunt. Ik zou dit boekje aanraden aan geïnteresseerden in geschiedenis of als je meer wilt weten over dit gebied. Het is echt wel in grote lijnen verteld en zonder voorkennis is het denk ik erg moeilijk te volgen of voor te stellen, maar ik zou wel willen zeggen dat het een onmisbare toevoeging is als je meer wilt weten over de bewoners hunzelf.
Omdat je echt personages volgt en hoort spreken over toen weet je veel meer over hoe het was voor de mensen. Hoe het was om in een landje te wonen die vooral bestond voor de winning van Zink, waar geen eigen wet was en hierdoor juist veel criminaliteit tussen alle mijnwerkers en casino’s. Een landje die is ontstaan in 1816 doordat niemand van Nederland België of Duitsland dit landje wilde claimen, en het enige neutrale gebied van Europa dat in de eerste wereld oorlog bezet werd door Duitsland en na afloop in 1920 door België. Ondertussen is het onderdeel van de provincie Luik en is het enige dat ons nog herinnert aan deze tijd eigenlijk de bloem die hier groeit: het Zinkviooltje.
Meer dan een eeuw lang hadden Nederland, België en Duitsland een gemeenschappelijk buurland: Neutraal Moresnet, een volkomen vergeten ministaatje dat nu tot Duitstalig België behoort, maar van 1816 tot 1919 een eigen vlag, eigen bestuur, eigen rijkswacht (één veldwachter), een eigen postzegel (twee weken in omloop) en een eigen nationaal volkslied had (in het Esperanto nog wel). Het was 3,5 km² groot. Men vond er zink, stokerijen, kabaretten, bordelen, smokkelaars, filantropen en bossen. In Zink verteld David van Reybrouck, aan de hand van de onwaarschijnlijke lotgevallen van één bewoner, het merkwaardige verhaal van dit vergeten landje. Meer dan een accident d’histoire roept het de vraag op wat de grote geschiedenis met gewone mensen doet.

Een gedachte over “Recensie: Zink | David van Reybrouck”